PM Projekt

Pietrucha . Mroziuk Projekt
ul. Swojczycka 38
Pokój 231-235 Wrocław
tel. gsm 0 501 694 112
tel. gsm 0 603 929 450
info@pmprojekt.pl
krzysztof.mroziuk@wp.pl
karolpietrucha@wp.pl

:: KONCEPCJA ARCHITEKTONICZNO- URBANISTYCZNA NA OPRACOWANIE KOŚCIOŁA RZYMSKO- KATOLICKIEGO NA TERENIE OSIEDLA NOWE ŻERNIKI WE WROCŁAWIU
Architekt:Krzysztof Mroziuk, Karol Pietrucha, Agnieszka Deutschmann-Mroziuk, Joanna Pędziwiatr, Sylwia Dąbrowska

Listopad 2016


KONCEPCJA ARCHITEKTONICZNO- URBANISTYCZNA NA OPRACOWANIE KOŚCIOŁA RZYMSKO- KATOLICKIEGO NA TERENIE OSIEDLA NOWE ŻERNIKI WE WROCŁAWIU
IDEA
Ideą przyświecającą projektantom na poziomie kompozycji było stworzenie dobrze wkomponowanego w planowane otoczenie i pozostającego z nim w dialogu obiektu.
Na poziomie kubatury stworzenie wyrazistego i jednocześnie prostego w formie symbolu .
POZIOM OPRACOWANIA : URBANISTYKA

Punktem wyjścia dla projektu była eksponowana lokalizacji działki na zamknięciu „zielonej osi” osiedla Nowe Żerniki. Oś ta rozpoczyna się w miejscu istniejącego żelbetowego bunkra, który ma być przebudowany na ośrodek kultury. Przeciwległy biegun osi projektanci domykają dominantą w postaci bramy dzwonnicy, która ogniskuje wzrok na krzyżu-podstawowym i jednoznacznym symbolu chrześcijaństwa.
Z jednej strony żelbetowy bunkier świadek wojny nienawiści międzyludzkiej i cierpienia, w czasach pokoju ośrodek kultury.
Na drugim biegunie żelbetowy kościół z wyeksponowanym krzyżem symbolem cierpienia i miłości Boga do ludzi. Osie kultury świeckiej i duchowej połączona zielonymi plantami współistniejące obok siebie w symbiozie.
Oba te elementy na wzorcowym osiedlu pozwalają człowiekowi na obcowanie z kulturą w wielu wymiarach zaspokajając nie tylko potrzeby materialne, ale i duchowe.
ZAŁOŻENIA PARKOWE
Budynek kościoła wkomponowany jest w szerszy kontekst założenia parkowego. W planie miejscowym przeznaczono mu miejsce w strefie edukacji, która to strefa przeznaczona jest dla funkcji szkół, sal wielofunkcyjnych i boisk, domów kultury oraz zieleni rekreacyjnej i parkowej.
Centralne miejsce działki kościoła w tym planie spowodowało, że projektanci podjęli się zasugerowania kontekstu obiektu i ich wizji otuliny kościoła.
Od wschodu zaplanowano zespół szkolny wraz z pełną infrastrukturą sportową w postaci boisk i bieżni oraz wielofunkcyjną salę sportową. Budynek szkoły składa się z kilku brył połączonych łącznikiem w kształcie klina, którego narożnik kończy się na krzyżu kościoła. Od frontu elementy nanizane na łącznik są podcięte, nadwieszone nad terenem w sposób, który ukierunkowuje na wejście boczne do kościoła.
Od zachodu zaproponowano założenie rekreacyjno parkowe, które posiada podobny zabieg przestrzenny jak kompozycja bryły kościoła. Dwie główne aleje parkowe zbiegają się w punkcie krzyża naprowadzając spacerowiczów na drugie wejście boczne do kościoła. Klin wydzielony w przestrzeni zieleni jest wyróżniony dodatkowo kolorystycznie poprzez nasadzenia drzew czerwonolistnych, oraz łąkę kwietną. Obszar ten przewidziany jest do lokalizacji wszelkiego rodzaju atrakcji typu place zabaw, terenowe urządzenia do gimnastyki, ścieżki zdrowia itp.
WODA
Kolejnym elementem spinającym w przestrzeni całość założenia jest woda-połączenie ze sobą „przerwanych” powierzchniowych cieków wodnych. Woda zostaje przepuszczona pod bramą kościoła stanowiąc dla wchodzących symboliczne obmycie. Oprócz znaczenia symbolicznego zabieg ten ma na celu poprawę melioracji całego obszaru jak również stworzenia atrakcyjnego elementu krajobrazowego, kumulując w tych miejscach bujniejszą nieuporządkowaną florę i faunę. Jako zasadę w strefach zielonych założenia projektanci proponują prowadzenie wody deszczowej w formie otwartych cieków.
POZIOM OPRACOWANIA : ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA
Kościół oraz dom parafialny z salami spotkań tworzą jednolitą zwartą bryłę na planie prostokąta z akcentem-dominantą w formie ramy dzwonnicy. Północna ścina budynku pochyla się ku południu, staje się dachem i tworzy wzniesienie, które jest wizualnym zamknięciem„zielonej osi”. Szczyt tego wzniesienia wieńczy prosty biały krzyż. Rama dzwonnicy tworzy oprawę krzyża. W przestrzeni urbanistycznej maluje się w ten sposób ikona krzyża.
Współczesne pokolenie,które będzie użytkownikiem i odbiorcą tego obiektu jest pokoleniem „tabletu i obrazu” w przeciwieństwie do pokolenia swoich rodziców - pokolenie „papieru i tekstu”.
Stąd podejście do budynku jako wyraźnego symbolu -ikony przemawiającej mocno do odbiorcy.
Przeciwwagą dla tego ma być spokojne i proste wnętrze sprzyjające skupieniu i modlitwie.
Kościół XXI wieku miejsce modlitwy i skupienia w założeniu autorów ma stanowić również funkcję kulturotwórczą i społeczną skupiając wokół siebie działania lokalnej społeczności
Oprócz współczesnej formy również jego funkcja i sposób funkcjonowania powinien być dopasowany do nowych czasów. Stąd układ funkcjonalny.
ZAŁOŻENIA FUNKCJONALNE
Zgodnie z ogólnoeuropejską tendencją również w Polsce zmniejsza się powszechność uczestnictwa mieszkańców we mszy świętej. W zamian społeczność, która z kościołem się utożsamia aktywnie uczestniczy w jego życiu, świeckich strukturach oraz chce mieć wpływ na jego jakość funkcjonowania.
Stąd tradycyjna kruchta stanowiąca w dawnych budynkach sakralnych jedynie przedsionek została potraktowana jako lobby, które oprócz funkcji czysto komunikacyjnej pełni również rolę integracyjną dla wiernych. W niej przed i po nabożeństwach w komfortowych warunkach mogą spotykać się wierni, stąd możemy dostać się do sal spotkań zakrystii i pomieszczeń plebani.
Formalnie nie ma uprzywilejowanych, zarówno wierni jak i duchowni, wszyscy spotykają się tutaj, i stąd rozchodzą się do swoich obowiązków – bufor pomiędzy sacrum i profanum. Jest to swego rodzaju przeniesienie formuły domu bożego na praktyczne rozwiązanie. W przestrzeni tego kościoła wszyscy powinni czuć się domownikami, a więc również odpowiedzialnymi za tę przestrzeń.
Ograniczenie dostępu do pomieszczeń jest dyskretne regulowane poprzez usytuowanie na odpowiedniej kondygnacji oraz w sposób praktyczny kartami kodowymi.
Kruchta oraz ramiona frontowej części domu parafialnego tworzą osłonięty plac wejściowy, który w razie potrzeby może stanowić przedłużenie funkcji budynku o przestrzeń gastronomiczną i towarzyską.
Kościół pomyślany i funkcjonujący na wzór duszpasterstw akademickich i parafii prowadzonych przez zakony, bardzo aktywny, z licznymi grupami osób zajmującymi się działalnością edukacyjną, charytatywną i duszpasterską.
Rozplanowanie obiektu i lokalizacja funkcji jest wynikową tych założeń. Stąd usytuowanie kuchni na parterze w przestrzeni sal towarzyszących, dzięki czemu może ona obsługiwać nie tylko duszpasterzy, ale również grupy parafialne w czasie uroczystości okolicznościowych typu agape, kursy Alpha i innych form życia parafialnego.
Układ przestrzeni przed kościołem narzucił osiowe założenie obiektu. Główne wejście jest zaakcentowane bramą dzwonnicą z ośmioma dzwonami. Oktawa dzwonów pozwala na wygrywanie kurantów oraz jest nawiązaniem do oktawy wielkich świąt w kościele katolickim.
Rama dzwonnicy przewidziana została również jako ekran do wyświetlania projekcji laserowych. Poprzez umieszczenie w ramie dysz wytwarzających mgłę wodną na jej tle będzie możliwe wyświetlanie obrazów. O pomyśle tym zdecydowała ekspozycja kościoła w przestrzeni i duże przedpole przed nim. Taka lokalizacja pozwala również organizację mszy polowych na dużą skalę.
Brama z krzyżem w tle staje się w sposób naturalny gotową scenografią dla polowego ołtarza. Po przekroczeniu bramy wchodzimy na prostokątny plac który jest osłoniętym ramionami budynku i jak ramiona Boga Ojca zaprasza nas do wnętrza kruchty.
Po wejściu do tej otwartej przestrzeni możemy udać się bezpośrednio do sali kościoła, który jest kolejną strefą, warstwą na przedłużeniu osi placu i przedsionka. Środkowe drzwi do kościoła przewidziano jako szklane tak, aby zachować wgląd na tabernakulum na osi nawy głównej kościoła i umożliwić adorację także przy zamkniętych drzwiach .
Po wejściu do kościoła na pierwszy plan wysuwa się podwyższony ołtarz, nad którym uniesiona jest żelbetowa „kurtyna” z poświatą wyżłobionego w niej krzyża. Zza tej kurtyny wpada rozproszone światło ze świetlika w dachu i okien w ścianie południowej i zachodniej. Tworzy się w ten sposób scenę i scenografię dla nabożeństwa skupiając uwagę wiernych na tym miejscu. Dla wzmożenia efektu skupienia kościół doświetlony jest wyłącznie światłem pośrednim. Oprócz wspomnianych świetlików także oknami z kaplicy i oknami na chórze.
Do nawy głównej kościoła na całej bocznej długości przylega kaplica, wydzielona z całej kubatury kościoła i ograniczona od góry stropem chóru. Kaplica jest połączona z nawą główną szerokimi przeszklonymi drzwiami. Drzwi te w razie potrzeby mogą zostać całkowicie otwarte powiększając w ten sposób przestrzeń nawy głównej. Po zamknięciu drzwi nawa boczna może stać miejscem dla matek z dziećmi w czasie nabożeństw głównych pozwalając dzieciom na nieskrepowane uczestnictwo we mszy bez uciążliwości dla pozostałych uczestników. Wreszcie kaplica może stanowić samodzielną cześć do odprawiania mszy w dni powszednie, gdyż posiada swoje niezależne wejście z przestrzeni kruchty. Kaplica jest doświetlona światłem bezpośrednim z okien na ścianie zachodniej. Okna kaplicy zostały usytuowane na wysokości poza linią wzroku i osłonięte regulowanymi przesłonami słonecznymi.
W ramach kaplicy przewidziano strefę, która będzie aranżowana w miarę potrzeb na scenografię bożonarodzeniową lub wielkanocną.
Chór zaplanowany nad kaplicą posiada siedziska w układzie amfiteatralnym. Przeznaczony jest głównie dla organisty i scholi, ale będzie też mógł być wykorzystywany w części jako miejsce dla wiernych. Boczne usytuowanie organisty i chóru zapewnia lepszy ich kontakt z księdzem prowadzącym ceremonię. Na chór możemy dostać się zarówno z lobby jak i bezpośrednio ze schodów zewnętrznych prowadzących od wieży do ogrodu na dachu.
We wschodniej części budynku przy nawie głównej kościoła usytuowano zakrystię dla księży i ministrantów, z której można się dostać bezpośrednio na ołtarz kościoła i do ołtarza w kaplicy. Korytarz prowadzący do zakrystii wznosi się do niej czteroprocentowym nachyleniem, co zapewnia dostęp do przestrzeni ołtarza osobom niepełnosprawnym. Obok zakrystii usytuowano salę towarzyszącą jako ewentualną salę do spotkań ministrantów oraz zespół ogólnodostępnych toalet, w tym toaleta dla niepełnosprawnych.
Tuż przy wejściu bocznym do kruchty zespołu parafialnego usytuowano kancelarię parafialną z wydzielonym archiwum. Przestrzeń w tym miejscu stanowi jednocześnie poczekalnie dla parafian, którzy w oczekiwaniu na załatwienie sprawy mogą skorzystać ze zlokalizowanej naprzeciw biblioteki i księgarni. W kruchcie możemy łatwo się zorientować w przestrzeni. Symetrycznie po obu jej stronach usytuowano klatki schodowe. Klatka po prawej stronie z pionem windowym prowadzi do części prywatnej domu parafialnego mieszkań księży i pokoi gościnnych. Winda pozwala również dostać się do ogrodu na dachu budynku.
Klatka po zachodniej stronie prowadzi na chór oraz do mieszkania gospodyni.
Obie klatki na piętrze są spięte łagodną pochylnią, która ułatwia swobodną komunikację między skrzydłami na tej kondygnacji.
Z zewnątrz kościoła od strony północnej oprócz centralnie umieszczonego wejścia do budynku głównego mamy również możliwość udania się schodami z obu stron bramy na dach kościoła. Tam znajdziemy ogród o kompozycji zbliżonej do układu na osi głównej plant. Tu jednak jesteśmy na górze, jak biblijni prorocy, i możemy spojrzeć z tej perspektywy zarówno na okolicę jak i - symbolicznie na swoje życie. To przestrzeń, która ma nas oddzielić od zgiełku poniżej i skłonić do relaksu i kontemplacji.
ZAŁOŻENIA MATERIAŁOWE, KOLORYSTYKA
ZEWNĘTRZE
Obiekt pod względem formy i kolorystyki nawiązuje do pierwszych powstających na osiedlu Nowe Żerniki budynków mieszkalnych i wizji kolejnych prezentowanych przez deweloperów.
Podstawowym materiałem przewidzianym dla obiektu jest beton architektoniczny na bazie białego cementu. Dotyczy to zarówno elementów konstrukcyjnych (żelbetu) jak i wykończeniowych, które w wielu miejscach stanowią jedno i drugie.
Dla ujednolicenia wyrazu elewacji budynku zastosowano poziome elementy osłonowe za którymi kryją się okna do poszczególnych pomieszczeń oraz inne elementy techniczne.
Osłony te poprzez swoją fakturę i kolor również będą nawiązywać do tego betonu.
W założeniu materiał ma podkreślać prostotę formy i jej symbolikę.
Piątą elewację budynku stanowi dach z ogrodem. Zielona struktura nasadzeń kontrastuje z prostą i surową formą reszty budynku jednocześnie jest kontynuacją zielonej osi.
Na zielonym dachu planuje się retencjonowanie wody deszczowej, w obszarze całego opracowania założenia parkowego- w formie otwartych koryt. Ma to na celu tworzenie się w czasie opadów okresowych cieków wodnych jako dodatkowy walor estetyczny związany z płynącą wodą.
Świetlik na dachu rozświetlający ołtarz kościoła i kaplicy będzie szklony szkłem z nadrukiem fotowoltaicznym. Z jednej strony zapobiegnie to nadmiernemu nagrzewaniu się przestrzeni pod, z drugiej pozwoli na uzyskanie energii elektrycznej do oświetlania ogrodu i zasilania systemu nawadniania.
W odróżnieniu od jasnej betonowej zewnętrznej części budynku jej środek w strefie placu wejściowego został wykonany jako szklana przezierna fasada.
Rozcięta struktura budynku ukazuje nam jego wnętrze i zachęca do wejścia głębiej.
Rama dzwonnicy wykonana jest jako żelbetowa struktura samonośna. W jej elementach pionowych nad zachodnim wejściem do grodu w dwóch rzędach zawieszono 8 dzwonów. W ramie dzwonnicy instalacji świetlnej zakłada się instalację dysz do wywarzania mgły wodnej dla projekcji laserowych.
Plac wokół kościoła wykonany jest z wielkoformatowych płyt betonowych w dwóch kolorach podstawowym - ciemnoszarym i podkreślającym drogę procesyjną - jasnoszarym.
To wszystko dodatkowo „poprzerastane” jest powierzchniami zieleni i wody która „wdziera” się na plac z sąsiednich terenów.
WNĘTRZE
W przestrzeni wnętrza kościoła podstawowym materiałem są beton i jego elementy pochodne. W tym materiale wykonane są żebra widocznej konstrukcji stopu jak również „kurtyna” nad ołtarzem oraz posadzka.
Ściany kościoła i boki przestrzeni ołtarza do wysokości chóru zostały obłożone poziomymi drewnianym płytami o przekroju kwadratowym. Poziome lamele nadają dynamiki wnętrzu i dodatkowo podkreślają centralne miejsce ołtarza w tej przestrzeni.
Posadzka w dwóch kolorach jaśniejszy kolor przy i pod ławkami, ciemniejszy w przejsciach i na ołtarzu jako beton jasnoszary szlifowany.
Meble ołtarza ołtarz, ambona, chrzcielnica, podstawa paschału są wykonane z betonu szlifowanego. Siedziska, stelle w ołtarzu, ławki i krzesła dla wiernych - proste drewniane w kolorze okładziny drewnianej na ścianie.
Tabernakulum w centralnym miejscu za ołtarzem jest jednocześnie wieczną lampką świecącą tradycyjnym czerwonym światłem.
Droga krzyżowa na wschodniej stronie kościoła we wnękach okładziny.
Konfesjonały niewidoczne: w tej samej okładzinie co ściana, tworzące z nią harmonijną całość.
Oświetlenie kościoła złożone z podstawowego i uzupełniającego.
Podstawowe oświetlenie: rozproszone ukryte jest pomiędzy żebrami konstrukcji stopu.
Oświetlenie uzupełniające: nad nawą stanowią „wiszące świece” nawiązujące swoją formą i prostotą do paschału. Oświetlenie uzupełniające nad ołtarzem stanowi również oświetlenie sceniczne – reflektory kierunkowe- akcentujące poszczególne elementy ołtarza i tworzące efekty świetlne krzyża nad ołtarzem oraz dopełniające efekt „fosy” doświetlającej świetlika w dachu.

 

© Pietrucha . Mroziuk Projekt. All rights reserved.
Projekt i realizacja: BetterSite.pl